Osmanlı istihbaratının belgeleri gün ışığına çıktı

Osmanlı istihbaratının belgeleri gün ışığına çıktı

Başbakanlık Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğünce hazırlanan "Arşiv Belgelerine Göre Osmanlı'da İstihbarat" adlı kitapta, Osmanlı dönemindeki istihbarat olayları tarihi belgeler ışığında derlendi.

Yıldız Nevin Gündoğmuş

Başbakanlık Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğünce hazırlanan "Arşiv Belgelerine Göre Osmanlı'da İstihbarat" adlı kitapta, Osmanlı dönemindeki istihbarat olayları tarihi belgeler ışığında derlendi.

Devlet Arşivleri Genel Müdürü Prof. Dr. Uğur Ünal'ın proje yöneticiliğinde yayımlanan kitapta, 138 başlık altında, Genel Müdürlük bünyesindeki Osmanlı Arşivi'nden seçilen 15. yüzyıldan, 20. yüzyıla kadar çeşitli istihbarat olaylarının anlatıldığı 153 tarihi belge kullanıldı.

Osmanlı dönemindeki istihbarat olaylarının daha iyi anlaşılabilmesi için belgelerin kronolojik olarak sıralandığı kitapta, özellikle 18. yüzyıl ve sonrası belgelerde mümkün olduğunca yalın bir yazım dili kullanılması dikkati çekiyor. 

Genel Müdür Ünal kitabın ön sözünde, kitabın içeriğindeki belgelere ilişkin bilgi vererek, istihbarat faaliyetlerinin insanlık tarihi kadar eski olduğuna işaret etti.

Casusların "lisan bilir, sözüne güvenilir, tecrübeli, dirayetli, ince görüş ve sezgi sahibi, anlayışlı, becerikli ve iş bilir, dünya ahvalinden haberdar, düşmanı tanıyan, kulağı delik, dostluk ilişkileri gelişmiş, meslekleri gereği dolaşmaya, kulak misafiri olmaya ve gizli işler çevirmeye alışkın, her türlü kılığa bürünebilen kurnaz kişiler" arasından seçildiğine dikkat çeken Ünal, Divan-ı Hümayun sicillerinin önemli bir bölümünü teşkil eden Mühimme Defterlerinde "yarar casus" ifadesinin yer aldığını belirtti.

İstihbari faaliyetler

Ünal, kitaptaki belgelere göre, Osmanlı Devleti'nin dış istihbarat faaliyeti üzerinde yoğunlaşılan ülkeye yönelik bilgi temini ve o ülkede şayialar çıkararak, karar mekanizmalarını etkileme ve çalışamaz hale getirme şeklinde yürütüldüğünü kaydetti.

İç istihbarat faaliyetlerinin ise duruma göre bazen taht kavgalarının yoğunlaştığı dönemlerde tarafların birbirleri hakkında yaptığı bilgi toplama ve daha ileri düzeyde faaliyetler olarak ortaya çıktığını aktaran Ünal, normal zamanlarda da tebdil gezmek suretiyle meydana gelecek asayişsizliklerin, isyan hazırlıklarının ve halkın çeşitli mekanlarda yapacakları devlet lakırdılarının önüne geçmek şeklinde yürütüldüğü bilgisini verdi.

Casusluk faaliyetleri tarihi belgelerde

Kitapta yer alan dikkat çekici belgelerden bazılarının içerikleri şöyle:

"Cem Sultan'ı takip için Avrupa'ya casus gönderilmesi önerisi, Yavuz Sultan Selim'in ağabeyi Şehzade Ahmed'in ordusundaki Çavuş Hoca adlı casusun verdiği haberler, yakalanan İspanya casusunun İstanbul'a ve Boğaz hisarlarına yönelik saldırı ve sabotaj girişimleri için yapacağı istihbari çalışmalara dair verdiği bilgiler, Şehzade Selim'in etrafında ve ordugahında Şehzade Bayezid'in casusu şüphesiyle yakalanan kişiler, Osmanlı ordusunun sefere çıkmasının düşman arasında korku uyandırdığına dair alınan haberler, casus yakalayan yeniçerilerin ödüllendirilmesi, bir casusun idam fermanı, Azak Kalesi süvari casuslarının kayıtları, İran ordusuna gönderilen Osmanlı casusunun verdiği bilgiler, ateşe tutulduğunda yazıları ortaya çıkan kağıtların ele geçirilmesi."

Osmanlı Devleti'nin Viyana sefareti emrinde Avrupa devletlerinin yaptığı gibi maaşlı casus istihdam edilmesi teklifi, Osmanlı orduları içinde yakalanacak casusların kurşuna dizilerek cezalandırılması, Sırbistan'a gönderilen bir Osmanlı casusunun raporu, Sultan 2. Abdülhamid'e suikast planlandığı ihbarı, Rus casusu olduğundan şüphelenilen bir Müslüman'ın takip altına alınması, Avrupa'ya firar etmiş olan ve Ermeni meselesinde Osmanlı Devleti'ne hizmet etme isteğini ileten Vanlı bir Ermeni ile yapılan gizli görüşmelerin ayrıntıları da tarihi belgelerde yer aldı.

Kitapta, belgelerde yer alan bazı kelime, terim, yer ve şahıs isimleriyle ilgili olarak okuyucuları bilgilendirmek amacıyla küçük bir açıklama kısmı da bulunuyor.

Fransa'da Ruanda Soykırımı'na ilişkin arşivin erişimine izin verildi

Fransa'da Ruanda Soykırımı'na ilişkin arşivin erişimine izin verildi

Fransa'da Ruanda soykırımına ilişkin dönemin Cumhurbaşkanı François Mitterand'a ait arşivlerin açılmasına izin verildi. Devamı...

Ayasofya’da Fetih Suresi okundu

Ayasofya’da Fetih Suresi okundu

İstanbul'un fethinin 567. yıl dönümü kutlamaları, Fatih Sultan Mehmet'in şehri aldıktan sonra ilk cuma namazını kıldığı Devamı...

BÜYÜK KULÜP'TEN İSMAİL HAKKI KARADA'YI İÇİN BAŞSAĞLIĞI

BÜYÜK KULÜP'TEN İSMAİL HAKKI KARADA'YI İÇİN BAŞSAĞLIĞI

Fransızca adıyla “Cercle d’Orient” (Serkldoryan) ya da, “Büyük Kulüp” 1882 yılında İngiltere Büyükelçisi Sir Alfred Sand Devamı...

Saat 10.00 da İbretlik Ölüm

Saat 10.00 da İbretlik Ölüm

Kur’an’ı tarihe gömmek isteyenler, tarihin en kokuşmuş sahifelerine gömüldüler. Devamı...

Putin koronayla mücadeleyi Türklerle savaşmaya benzetti

Putin koronayla mücadeleyi Türklerle savaşmaya benzetti

Putin, koronavirüse karşı mücadeleyi, Türk halkları Peçenek ve Kumanlara karşı yapılan savaşlara benzetti. Devamı...

YAZARLAR

Mustafa KASADAR

BAŞLARINDA BELİREN AZABI GERİ ÇEVİREN NİNOVA HALKININ TÖVBESİ Devamı...

حسين الموسى

سياط التأديب من الله للإنسان للعودة الى خالقه Devamı...

Dr.Zülkarneyn VARDAR

İFTAR: TESLİMİYETİN VE ACZİYETİN BİRLEŞTİĞİ AN Devamı...

Bayram KARA

Amerika Yazıları -1- Devamı...

Muhammet BİNİCİ

NETFLİX; ISTANBUL'DA Kİ DEPREM & DİZİ FİLMDEKİ SESLERİN SIRLARI Devamı...

Ali İmran BOSTANCIOĞLU

Beşeri Sermayeden Etkin İstifadeye Dair Devamı...

Beytullah DEMİRCİOĞLU

Haydut Devlet İfadesi Devamı...

Arslan ATEŞ

Bir Ahlâk Abidesi: Enver Baytan Hoca Devamı...

Şahmettin BALAHORLU

İSLAM DÜNYASI'NIN JEOPOLİTİĞİ Devamı...

Av.Mustafa Karakaş

Anayasa Değişikliği, Yargı Tarafsızlığı Devamı...

Dr. Metanet OĞUZ

KISIRLIĞIN DUYGUSAL SEBEPLERİNE MENTAL TEDAVİ YÖNTEMİ Devamı...

شهم الدين التركي

اليوم العالم الاسلامي يقف علي حافة الهاوية Devamı...

FOTO GALERİ

ENGLİSH

ARABIC

RÖPORTAJ

TARİH DOSYASI

EĞİTİM

SPOR

VİDEO

EKONOMİ

TÜRKİYE

İSLAM ALEMİ

DÜNYA

ANALİZ

Time Alem © 2015 Yasal uyarı : Sitemizdeki tüm yazı, resim ve haberlerin her hakkı saklıdır. İzinsiz ve kaynak gösterilmeden kullanılması kesinlikle yasaktır.