Libyalı Türklerin tarihi serüveni

Libyalı Türklerin tarihi serüveni

Tarihi kayıtlarda Erdoğan ve Bahçeli’nin vurguladığı Köroğlu Türkleri, ‘Kuloğlu’ (Kouloughlis) olarak yer alıyor. Bugün Libya’da kendilerini Kuloğlu olarak tanımlayan 13 büyük aşiret var ve Türk soylu nüfus bir milyonu aşıyor.

Timealem Haber Merkezi / Şahmettin Balahorlu

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve MHP Lideri Devlet Bahçeli’nin, Libya’da yaklaşık 1 milyon ‘Köroğlu Türkü’nün etnik temizlik riskiyle karşı karşıya kaldığını açıklamasından sonra bu ülkedeki Türk varlığı merak konusu oldu. Tarihi kayıtlarda Köroğlu Türkleri, ‘Kuloğlu’ (Kouloughlis) olarak yer alıyor.

Bugün Libya’da kendilerini Kuloğlu olarak tanımlayan 13 büyük aşiret bulunurken, Köroğlu Derneği de ülkede faaliyet gösteriyor. Libya’daki Türk soylu nüfusun bir milyonu geçtiği belirtilirken, özellikle 500 bin nüfuslu Mısrata’da yaklaşık 300 bin Türk kökenlinin yaşadığı, tarihsel süreçte ise Türk varlığının Emevi dönemine kadar dayandığı ifade ediliyor. Libya’daki Türklerin varlığını araştıran Kütahya Dumlupınar Üniversitesi İslam Tarihi ve Sanatları Bölümü Doktor Öğretim Üyesi Abdullah Erdem Taş, “Aslında Libya’ya Kuloğullarından önce gidip yerleşen Türk varlığı söz konusu. Kaynaklarda Kuzey Afrika’ya sefer düzenleyen İslam Orduları içinde ‘Uzlar’ tabiri geçiyor. ‘Uzlar’ın çok iyi ok attıkları ve savaşçı oldukları anlatılıyor” diye konuştu. Taş, sorularımızı şöyle yanıtladı:

İlk Türkler ne zaman yerleşti?

Endülüs Emevilerinin yıkılmasıyla Kuzey Afrika’daki Müslüman toplumlar sahipsiz kalıyor. Süreç içerisinde İspanyolların baskı ve saldırıları söz konusu. Libyalılar, 1486-1487’de Osmanlı’ya elçi yollayıp yardım istiyor. 2. Beyazıd, o sırada kardeşi Cem Sultan ile mücadele ediyor. 1500’lerin başında Kemal ve Piri Reis, yardıma giderek, bu toplulukları Kuzey Afrika kıyılarına taşımaya başlıyor. Ardından Barbaros kardeşler; Hızır ve Oruç reisler Batı Akdeniz’e seferlere başlıyorlar. Barbaros kardeşler Tunus ve Cezayir kıyılarına yerleşip İspanyol saldırılarına karşı koyuyorlar. Kuloğullarının Libya’daki varlıkları bu dönemde başlıyor.

Osmanlı döneminde neler yaşandı?

16.yüzyıldan itibaren Oruç ve Hızır Reis emrindeki Türk askeri, Trablus’a yerleşip, İspanyol saldırılarına direniyor. İspanyollar 1510’da Trablus Kalesi’ni ele geçirince, Müslümanlar kalenin 20 kilometre güneyine çekiliyorlar. Libyalılar, ikinci kez Osmanlı’ya yardım çağrısında bulunuyor. Çağrıya Kanuni Sultan Süleyman olumlu cevap verince, Arapça bilen Murat Ağa Libya’ya yollanıyor. Bu sırada Barbaros Hayrettin Paşa, Libya kıyılarındaki faaliyetlerini devam ettiriyor. Osmanlı ve yerli halk Tacura’da direniş merkezi oluşturuyor. 1551’e kadar mücadele sürüyor. Sonunda Kaptan-ı Derya Sinan Paşa, 120 parça gemi ve yüzlerce askeriyle 1551’de Trablus’u fethediyor.

Kuloğullarının kökleri nereler?

Libya’daki Türklerin sayısı 1551’den sonra hızla artıyor. İlk etapta 2 bin asker Trablus’a ulaşıyor. Gidenlerin çoğunu Çanakkale, İzmir, Muğla’daki Türkler oluşturuyor. Türk soylular Trablus ve çevresine yerleşiyor. Yeniçerilerin evlenmeleri yasak. Ancak 16 ve 17. yüzyıla gelindiğinde Yeniçeriler, bu ülkedeki kadınlarla evlenmeye başlıyor. Türk soylulardan doğan çocuklara Kuloğulları deniliyor.

Köroğlu telaffuzu nereden geliyor?

Yeniçeriler, karakollarda odalarda yaşıyordu. Yerel halk, ilk yerleşenlere Karakoğlu diyordu. Zaman içinde Köroğlu demeye başladılar. 18.yüzyılda Kuloğlu topluluğu, Libya’daki yönetimi ele geçirdi. Karamanlı Ahmet Paşa Vali olarak Libya’yı yönetti. Libya toprakları, Kuloğulları’nın yönetiminde Osmanlı’ya bağlı olsa da yarı müstakil bir devlet konumundaydı.

İtalyan işgalinde Türk subaylara destek verildi mi?

Kuloğullarının 1835 sonundaki nüfusu 60 bini geçiyordu. İtalyanlar, 1911’de Libya’ya asker çıkartınca Kuloğulları, Enver ve Mustafa Kemal Paşa’ya destek çıktılar. Bingazi, Derne hattında Osmanlı subaylarına Kuloğulları’nın yardımları söz konusu. Direnişin ilk teşkilatlanması Senusiler’in yanı sıra Kuloğulları tarafından hayata geçirildi.
 

Libyalı Türklerin tarihi serüveni
 
Libya’daki Türk varlığını araştıran İstanbul Medeniyet Üniversitesi Uluslararası İlişkiler Bölümü’nden Prof.Dr.Ahmet Kavas Milliyet aracılığı ile şu bilgileri aktardı: “Kapıkulu askerlerinin oğulları’ anlamına gelen Kuloğlu tabiri, Trablus, Tunus ve Cezayir’e yerleşen Türklerin Arap, Berberi, Endülüs asıllı kadınlarla evliliklerinden doğan çocukları için kullanılır. Türk soylu olmalarına rağmen genellikle yerli gelenek ve adetleri tercih eden Kuloğulları devlete bağlılıklarından dolayı ‘Ahâlî-i Sâdıkası’ olarak bilinir. İtalyan işgalinden sonra kurulan Libya Devleti’nde ilk başbakan Kuloğulları’ndan Sadullah Koloğlu olmuştu.”

Mısır'daki gösterilerin 'mimarı' Muhamed Ali ile röportaj: Sisi'nin sonu an meselesi

Mısır'daki gösterilerin 'mimarı' Muhamed Ali ile röportaj: Sisi'nin sonu an meselesi

Sosyal medyada geçen sene Eylül ayının başından beri paylaştığı videolu mesajlar ile hızla takipçi sayısını artıran Mısı Devamı...

Filistin davasına yeni bir suikast hazırlığı

Filistin davasına yeni bir suikast hazırlığı

Siyaset ve ekonomideki tıkanma ve özellikle son 15 yıldır Fetih-Hamas cephesinde giderek derinleşen bölünmüşlük Filistin Devamı...

İhvan'ı 92 yıllık tarihinde Mısır dışından yönetecek ilk isim: İbrahim Munir

İhvan'ı 92 yıllık tarihinde Mısır dışından yönetecek ilk isim: İbrahim Munir

Mısır'da Mahmud İzzet'in tutuklanmasından iki hafta sonra onun yerine vekaleten İhvan Rehberlik Konseyi Başkanlığı'na at Devamı...

Irak Sadeghoun Hareketi Sözcüsü: “Basra Körfezi devletlerinin ikiyüzlülüğü ortaya çıkıyor!”

Irak Sadeghoun Hareketi Sözcüsü: “Basra Körfezi devletlerinin ikiyüzlülüğü ortaya çıkıyor!”

Iraklı siyasetçi Mahmoud al-Rabi Tahran Times’e verdiği bir demeçte, Trump'ın İsrail lobilerinin desteğini almak için Ar Devamı...

Lübnan'da siyasi kırılganlık dış müdahaleye kapı aralıyor

Lübnan'da siyasi kırılganlık dış müdahaleye kapı aralıyor

Beyrut Limanı’ndaki patlamanın ardından Lübnan, büyük yıkımın şokunu üstünden atmaya çalışırken, ülke siyasetindeki beli Devamı...

YAZARLAR

Şahmettin BALAHORLU

UZAKTAN EĞİTİM / EV İÇİ KÜÇÜLTÜLMÜŞ SINIF Devamı...

Tuğba Güney

CENNET KOKULU ANNELERE Devamı...

Beytullah DEMİRCİOĞLU

Haydut Devlet İfadesi Devamı...

Arslan ATEŞ

Bir Ahlâk Abidesi: Enver Baytan Hoca Devamı...

شهم الدين التركي

اليوم العالم الاسلامي يقف علي حافة الهاوية Devamı...

Hasan Fehmi ÇİÇEK

AYASOFYA'NIN AÇILDIĞI GÜN Devamı...

İDRİS ŞEKERCİ

Netflix mi, atv mi daha tehlikeli? Devamı...

Ali İmran BOSTANCIOĞLU

Beşeri Sermayeden Etkin İstifadeye Dair Devamı...

Mustafa KASADAR

BAŞLARINDA BELİREN AZABI GERİ ÇEVİREN NİNOVA HALKININ TÖVBESİ Devamı...

Dr. Metanet OĞUZ

KISIRLIĞIN DUYGUSAL SEBEPLERİNE MENTAL TEDAVİ YÖNTEMİ Devamı...

Bayram KARA

Amerika Yazıları 2- Efsunkar Hürriyet Devamı...

Dr.Zülkarneyn VARDAR

İFTAR: TESLİMİYETİN VE ACZİYETİN BİRLEŞTİĞİ AN Devamı...

Av.Mustafa Karakaş

Anayasa Değişikliği, Yargı Tarafsızlığı Devamı...

Muhammet BİNİCİ

NETFLİX; ISTANBUL'DA Kİ DEPREM & DİZİ FİLMDEKİ SESLERİN SIRLARI Devamı...

حسين الموسى

سياط التأديب من الله للإنسان للعودة الى خالقه Devamı...

FOTO GALERİ

RÖPORTAJ

TARİH DOSYASI

EĞİTİM

SPOR

VİDEO

Time Alem © 2015 Yasal uyarı : Sitemizdeki tüm yazı, resim ve haberlerin her hakkı saklıdır. İzinsiz ve kaynak gösterilmeden kullanılması kesinlikle yasaktır.